عدم انطباقهای رایج ISO 14001
عدم انطباقهای رایج ISO 14001:سازمانهایی که سیستم مدیریت محیط زیست را بر اساس استاندارد ISO 14001 پیادهسازی میکنند، در زمان ممیزی داخلی، ممیزی خارجی یا ممیزی مراقبتی ممکن است با عدم انطباقهایی مواجه شوند که دریافت یا حفظ گواهینامه را با چالش روبرو کند. آشنایی با این عدم انطباقها به سازمانها کمک میکند پیش از ممیزی نسبت به رفع آنها اقدام کرده و آمادگی بیشتری داشته باشند.
در ادامه به برخی از رایجترین عدم انطباقهای استاندارد ISO 14001 اشاره میکنیم.
1. عدم شناسایی کامل جنبههای زیستمحیطی
یکی از پرتکرارترین عدم انطباقها مربوط به شناسایی ناقص جنبههای زیستمحیطی است. بسیاری از سازمانها تنها فعالیتهای اصلی خود را بررسی میکنند و اثرات ناشی از شرایط اضطراری، پیمانکاران یا فعالیتهای جانبی را در نظر نمیگیرند.
برای جلوگیری از این موضوع لازم است تمامی فرآیندها، فعالیتها، محصولات و خدمات سازمان مورد ارزیابی قرار گیرند و جنبههای زیستمحیطی مرتبط با آنها شناسایی شوند.
2. عدم رعایت الزامات قانونی محیط زیست
استاندارد ISO 14001 سازمان را ملزم میکند الزامات قانونی و سایر تعهدات مرتبط با محیط زیست را شناسایی، پایش و رعایت کند. در بسیاری از ممیزیها مشاهده میشود که قوانین بهروزرسانی نشدهاند یا شواهدی از ارزیابی انطباق قانونی وجود ندارد.
سازمانها باید فهرست قوانین مرتبط را به صورت دورهای بازنگری کرده و نتایج ارزیابی انطباق را مستندسازی نمایند.
3. تعیین نکردن اهداف محیط زیستی قابل اندازهگیری
برخی سازمانها اهدافی کلی مانند «بهبود محیط زیست» یا «کاهش آلودگی» تعریف میکنند که قابل اندازهگیری نیستند. ممیزان معمولاً این موضوع را به عنوان یک ضعف در سیستم مدیریت محیط زیست مطرح میکنند.
اهداف باید مشخص، قابل اندازهگیری، دارای زمانبندی و متناسب با شرایط سازمان باشند؛ برای مثال «کاهش 10 درصدی مصرف کاغذ تا پایان سال».
4. ارزیابی ناکافی ریسکها و فرصتها
بسیاری از سازمانها فرآیند شناسایی و ارزیابی ریسکها و فرصتهای محیط زیستی را به صورت کامل انجام نمیدهند. این موضوع میتواند منجر به عدم کنترل مناسب اثرات زیستمحیطی شود.
ریسکها و فرصتها باید متناسب با فعالیتهای سازمان شناسایی شده و اقدامات لازم برای کنترل آنها برنامهریزی گردد.
5. ضعف در آموزش و آگاهی کارکنان
در برخی ممیزیها مشخص میشود کارکنان از خطمشی محیط زیست، اهداف سازمان یا وظایف خود در قبال مسائل زیستمحیطی آگاهی کافی ندارند.
اجرای برنامههای آموزشی و ارزیابی اثربخشی آنها میتواند از بروز این عدم انطباق جلوگیری کند.
6. عدم اجرای مؤثر ممیزی داخلی
ممیزی داخلی یکی از ابزارهای اصلی شناسایی مشکلات پیش از ممیزی خارجی است. با این حال در بسیاری از سازمانها ممیزی داخلی به صورت صوری انجام میشود یا تمامی الزامات استاندارد را پوشش نمیدهد.
استفاده از ممیزان داخلی آموزشدیده و برنامهریزی مناسب ممیزی نقش مهمی در افزایش اثربخشی سیستم دارد.
7. عدم پیگیری اقدامات اصلاحی
یکی از یافتههای رایج ممیزان، بسته نشدن اقدامات اصلاحی یا نبود شواهد کافی از اثربخشی آنها است.
سازمان باید علاوه بر رفع مشکل، علت ریشهای آن را شناسایی کرده و اثربخشی اقدامات انجام شده را نیز ارزیابی نماید.
چگونه از عدم انطباقهای ISO 14001 جلوگیری کنیم؟
بهترین راهکار برای پیشگیری از عدم انطباقها، استقرار صحیح سیستم مدیریت محیط زیست و بهرهگیری از تجربه متخصصان این حوزه است. انجام ممیزیهای داخلی اثربخش، آموزش کارکنان، بازنگری مستمر مستندات و پایش الزامات قانونی میتواند احتمال بروز عدم انطباق را به حداقل برساند.
سازمانهایی که از خدمات مشاوره تخصصی استفاده میکنند معمولاً آمادگی بیشتری برای ممیزی داشته و فرآیند اخذ گواهینامه را با سرعت و اطمینان بیشتری طی میکنند.
جمعبندی
بیشتر عدم انطباقهای ISO 14001 به دلیل ضعف در شناسایی جنبههای زیستمحیطی، ارزیابی ریسکها، رعایت الزامات قانونی، آموزش کارکنان و اجرای ممیزیهای داخلی ایجاد میشوند. شناسایی بهموقع این موارد و انجام اقدامات اصلاحی مناسب میتواند احتمال موفقیت در ممیزی را به میزان قابل توجهی افزایش دهد.
چنانچه سازمان شما در حال استقرار سیستم مدیریت محیط زیست است، استفاده از خدمات مشاوره ایزو 14001 میتواند از بروز بسیاری از این عدم انطباقها جلوگیری کرده و مسیر اخذ گواهینامه را هموار سازد.
جهت مشاوره انواع سیستم های مدیریتی و مشاوره ایزو و گواهینامه محضول با مشاورین آریان گستر تماس حاصل فرمایید .
02177942240 02177959675 09371653503